ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ;-)
elen

παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλι: το καλύτερο

 

παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιΑπό τις οικογενειακού τύπου εκδρομές με αυτοκίνητο για την εμπέδωση της γεωγραφίας της Ελλάδος, όταν είσαι σε εφηβεία πρώτον βαριέσαι, δεύτερον βαριέσαι, τρίτον βαριέσαι, τέταρτον ξαναβαριέσαι και πέμπτον ζαλίζεσαι (συνέχεια λέμε όμως, βοηθούσης και της τόσης βαρεμάρας) στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, οπότε απ’ την Πελοπόννησο, για παράδειγμα, ούτε σου μένει κάτι ούτε έχεις αργότερα να θυμηθείς διαφορές ανάμεσα σε μανιάτικους και άλλους πύργους.
Οπότε, την πρώτη φορά, που ως (πολύ πια) ενήλικη πήγα στη Μάνη, από την ιδέα και μόνο της εκδρομής που έλεγε «θα πάμε σ’ έναν πύργο», βοηθούντος και του in love σύννεφου της ανοιξιάτικης εποχής, η προσδοκία στο θολό κεφάλι μου ήταν τόσο μεγάλη που μόνο πύργος Σκοτίας, άντε και Γαλλίας κάπως την γέμιζε.
Όσο απότομη κι αν ήταν η αρχική προσγείωση στον (υπερ)αντίποδα του πύργου-κάστρου που πήγαινε πακέτο με την μινιμαλιστική πλην έντονη αρχιτεκτονική του τόπου και όσο δωρικού τύπου κι αν αποδείχτηκε τότε η διαμονή, στερούμενη κάθε θεμελιώδους σχετικού χαρακτηριστικού, ξέρετε από αυτά που λέμε “κάθε πύργος πρέπει νάχει –τουλάχιστον- ένα”, σας διαβεβαιώ ότι τελικά είχα περάσει υπέροχα (αν όχι άλλωστε, μάλλον η μνήμη θάκανε το γνωστό delete). Οι κατεβασιές στα λαγκάδια για το Σπαθάρι (παραλία κοντά στον Πύργο Διρού) και τα κρεμάσματα απ΄τους βράχους ανέβασαν κατηγορία την αυτοεκτίμησή μου, αφού έπιασα το προφίλ μου να αναπτύσσεται στην αντίπερα του γραφείου όχθη, να ενδίδει και –ω, του θαύματος- να απολαμβάνει επιχειρήσεις τύπου ΛΟΚ. Η ανυπαρξία κάθε άνεσης ενίσχυσε την χαλάρωση, την εξωστρέφεια και τη διάθεση για βόλτες και ανακαλύψεις, συντονίστηκε η ευχαρίστηση στις αντιφάσεις των συνθηκών και όλο το ενδιαφέρον εστιάστηκε στον άγριο χαρακτήρα του τόπου, που χωρίς φτιασίδια και προσμίξεις στοιχείων πολιτισμού κατάφερνε πάνω μου να εξασκεί την μαγεία του με απόλυτη επιτυχία.
Οι εικόνες που κράτησα από τότε έχουν σήμερα λιγότερους ανθρώπους (η θολούρα έφυγε μαζί με μερικούς) αλλά είναι αυτές που δεν σβήνουν, δεν παραμερίζουν καν στο φως, είναι ζωντανές και μαγιά για όσες προστέθηκαν στη συνέχεια, μια και στη Μάνη πήγα και ξαναπήγα αρκετές φορές δια ξηράς και θαλάσσης και παρότι με τους φαντασμένους συνειρμούς μου δεν δημιούργησα η αδαής άλλο ανέκδοτο για πύργους, δεν απέφυγα εντελώς, με άλλου είδους βέβαια ιστορίες, να πρωταγωνιστώ σε αφηγήσεις φίλων.

Mani, MoudanistikaMani, MoudanistikaMani, MoudanistikaMani, MoudanistikaΑνατολική Μάνη και κοινώς εννοούμενος πολιτισμός είναι έννοια σχεδόν αντιφατική, που αν αναπτύσσεται μόνον μέσα σε μια ιδιότυπη γενναία σχέση είναι γιατί η αντικομφορμιστική αντίληψη επιβάλλεται απ’ την αυστηρότητα των κορυφογραμμών και τα άτεγκτα χαρακτηριστικά του τόπου απλουστεύουν τα πράγματα. Η Μάνη μεγιστοποιεί ό,τι δεν εξοντώνει με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς ελαφρυντικά ή ενοχές. Ελάχιστα μεσοβέζικα αντέχουν κάτω απ’ το βαρύ γκρίζο κάποιων ημερών του χειμώνα κι αν δεν κουβαλάς ένα προσωπικό έρμα να ξορκίζει τον ουρανό, αν δεν κλείσεις πονηρά το μάτι στον παγωμένο αέρα κάνοντάς του τη χάρη να σε στροβιλίσει μαζί του, η πλήξη μπορεί να γίνει πλήγμα. Πιο εύκολες φαίνονται οι λιακάδες και δήθεν ανέμελες, τόσο που ξεγελιέσαι καθώς ο ήλιος ψήνει τις πέτρες και δεν καταλαβαίνεις πως μαζί λιώνει κι ό,τι στερείται αυθορμητισμού και συναισθήματος, ό,τι εναντιώνεται στο πηγαίο και παγιδεύεται σε τριτοβάθμιους φόβους και εμμονές.
Ό,τι εμπνέει δεν αναπνέει μέσα σε αναγκαστικά όρια και η Μάνη ανήκει στους τόπους που σε ωθούν να τα ξεπεράσεις, μη λαμβάνοντας υπόψη ούτε τις δυνατότητές σου για υπέρβαση, ούτε τους προβληματισμούς ή τις αναστολές.

Επικίνδυνη; Σίγουρα, με τόση σαγήνη ν’ απλώνει το πέπλο της γαντζωμένο απ’ τους πέτρινους βράχους των Μουντανίστικων μέχρι την τελευταία κρυφή στο μάτι πτυχή παραλίας, μια ελάχιστη καμπύλη στην εφηβική μέση λόφων, βρεγμένη απ’ το κύμα, ολόγυμνη από στολίδια βλάστησης κι έτοιμη να αφεθεί στην ανθρώπινη κατάκτηση. Σαν τέτοια περίεργη γόησσα, σε παίρνει μαζί της και χρειάζεται μόνο ν’ αφεθείς για να τη νιώσεις περισσότερο, να πετάξεις όσα περιττά μεταφέρεις και απλώς να πετάξεις εκεί μαζί της.

Mani, MoudanistikaAnatoliki ManiΑν οι εικόνες των τόπων που διαθέτουν τόση φυσική δύναμη είχαν γεύση, τα φαγητά τους θα αποδεικνύονταν παντελώς αδύναμα. Στο κοντινό μέλλον κάποιο μικροσκοπικό τσιπάκι, φυτεμένο στο κεφάλι μας, πριτσινωτό πάνω στο κατάλληλο νεύρο θα μεταβιβάζει στην πραγματικότητα πληροφορίες, μεταφράζοντας την μια αίσθηση στις υπόλοιπες και το ανάποδο. Όσο αυτό το σχέδιο περιμένει την υλοποίησή του στα προσεχώς, ας απολαύσουμε με τον παλιό καλό τρόπο όσα υπάρχουν γύρω μας.

σύγκλινο ή παστό και λουκάνικο Μάνης

syntagi pasto xoirino kai loukaniko Manis me krasi: i kalyteri

Από τις γεύσεις της Μάνης, κυρίαρχες είναι το καπνιστό χοιρινό κρέας, που ακούει στο όνομα «σύγκλινο» ή απλώς «παστό» και τα περίφημα λουκάνικα (επίσης από χοιρινό) με το πορτοκάλι. Δείγμα μικρού θαύματος μιας κουζίνας που αξιοποιεί όσα ένα φτωχός τόπος διαθέτει, συνδυάζοντας με αλάθητο μεσογειακό ένστικτο και γευστική τόλμη τα υλικά. Το άρωμα του πορτοκαλιού στα καπνιστά λουκάνικα της Μάνης είναι έντονο, μια άγρια γλύκα σε κάθε μπουκιά μέχρι την επίγευση δηλώνει την εύρωστη παρουσία της, παίζοντας με τα ελαφρά πικάντικα χαρακτηριστικά και τα αρώματα της δάφνης και κυρίως του φασκόμηλου.
pasto xoirino kreas or syglino Maniskapnista loukanika me portokali Manis

Οι Μανιάτες παλιά κάπνιζαν το κρέας από το γουρούνι που έσφαζαν πριν τα Χριστούγεννα για να το διατηρήσουν για όλο το χρόνο. Η δουλειά αυτή σε εποχές χωρίς ψυγεία, ειδικούς χώρους και ανέσεις διαρκούσε αρκετές μέρες και γίνονταν δίπλα στο τζάκι, μια και η θερμοκρασία δεν έπρεπε να είναι μεγάλη αλλά γύρω στους 60-70 βαθμούς, ώστε το κρέας να μην ψηθεί αλλά να στεγνώσει και να αφυδατωθεί. Για το λόγο αυτό χάρασσαν επίσης το χοιρινό κατά διαστήματα και του πρόσθεταν αλάτι, πράγμα που γίνεται στο παστό και σήμερα, σκοτώνοντας ταυτόχρονα τα μικρόβια. Η διατήρησή του γίνονταν σε πήλινα κιούπια όπου το καπνιστό κρέας σκεπάζονταν με το λίπος του ζώου, το οποίο έμπαινε και ανάμεσα στα κομμάτια του, λειτουργώντας ως αδιαπέραστο από τον αέρα σαν φυσικό συντηρητικό.

Ο συνδυασμός του κρέατος με τα φρούτα είναι πολύ παλιός και ως γευστική τάση απαντάται σ’ όλες τις κουζίνες της Μεσογείου και στις περισσότερες της Ευρώπης. Στη Μάνη το παστό συνηθίζονταν να συνοδεύεται με φραγκόσυκα και βρίσκω το ταίριασμα όχι απλώς ενδιαφέρον αλλά αρκούντως εκκεντρικό και εντελώς γκουρμέ! Βέβαια, η Μάνη είναι γεμάτη τεράστιες φραγκοσυκιές, τα αγκαθωτά φρούτα κρέμονται στα παχιά τους φύλλα ακόμη και τους μήνες του χειμώνα και ήταν ανέκαθεν άλλη μια δωρεάν πρώτη ύλη από το ταμείο της φύσης στη φτωχή μανιάτικη κουζίνα.

δυο λόγια για τη συνταγή

Δεν εννοείται, γι’ αυτό το γράφω και το υπογράφω: η συνταγή δεν είναι μια καλή συνταγή, είναι “η” συνταγή, η καλύτερη -με τελεία και παύλα, μετά!
Ανήκει στην γνωστή εκπληκτική μαμά της φίλης μου της Σπάρτης -για την παρέα, διάσημη Τζόγιο, όπως έχω ξαναγράψει στη συνταγή της για τον κοκκινιστό λαγό και σκορδαλιά με καρύδι, που ως γνωστόν είναι από την Σπάρτη και από τότε που την ξέρω, κάθε τρεις και λίγο την χάνουμε στην Μάνη απ’ όπου προμηθεύεται και το συγκεκριμένο παστό. Η συνταγή είναι επίσης hit σε όσα μαγειρεύει και μας τροφοδοτεί συχνά πυκνά σε κάτι ξαφνικές συνάξεις (τελευταία κάτι πικάντικα κοκκινιστιστά άγρια χόρτα μού ήρθαν σε ταπεράκι και ήταν τέλεια) αλλά και μεζεδο-συμβολή στα κυριακάτικα ουζάκια μας, κακομαθαίνοντάς μας με τόση νοστιμιά, που μετά όλα τα υπόλοιπα καπνιστά, παστά και σύγκλινα της Μάνης απλώς δεν λένε.
kreopoleio Afon Sp. Kourakou, Areopoli, Manikapnista loukanika me portokali Maniskreopoleio Afon Sp. Kourakou, Areopoli, Maniπαστό και λουκάνικο Μάνης - σύγκλινο

………….
Το παστό κρέας καθώς και το λουκάνικο, μετά από έρευνα και άπειρες δοκιμές τόσα χρόνια, κατέληξε και το προμηθεύεται αποκλειστικά από το κρεοπωλείο «Το φασκόμηλο» των Αφων Σπ. Κουράκου, στην Αρεόπολη (τηλ.27330 51449, 51224, 51287), οι οποίοι μας είπαν ότι “βάζουν το χοιρινό κρέας για τρεις μέρες στο αλάτι, κομμένο σε λωρίδες και χαραγμένο. Το κρεμάνε έτσι και στη συνέχεια το καπνίζουν με φασκόμηλο για δέκα ώρες”, τονίζοντας πως το κάπνισμα είναι “φολαρισμένο”, που σημαίνει συνεχές και έντονο (υποθέτω από το φουλ). To ίδιο ισχύει και για το λουκάνικο που γίνεται αποκλειστικά από χοιρινό κρέας, πορτοκάλι, αλάτι, πιπέρι και μπαχαρικά, κρεμιέται και καπνίζεται επίσης δέκα ώρες.

παστό και λουκάνικο ΜάνηςΚι επειδή σε κάθε ταξίδι στην Μάνη ποτέ δεν παραβλέψαμε και την πιο μικρή αφορμή για καινούργια δοκιμή του φημισμένου λουκάνικου με πορτοκάλι, απ’ το τεστ ντράιβ, έχω να σας μεταφέρω τα εξής γευστικά συμπεράσματα:
1. Tα λουκάνικα απ’ το κρεοπωλείο Κουράκου, σε σχέση με τα υπόλοιπα είναι πιο χοντρά (με μεγαλύτερη διάμετρο), σφιχτά και χωρίς περιττό λίπος. Μαγειρεμένα με τον τρόπο της συνταγής (αλλά και ψητά – ο φίλος μου ο Δ. επαυξάνει) διατηρούν την παρουσία τους παρότι όπως είναι λογικό, λίγο μετά μαζεύουν.
2. Φάγαμε πάλι στο μεζεδοπωλείο “Επίλεκτον” στον Γερολιμένα, μεταξύ άλλων και ωραίο ψητό λουκάνικο. Ο Κυριάκος (ιδιοκτήτης), που μας το σέρβιρε στο πιάτο διαγωνίως χαραγμένο, μας είπε ότι το αγοράζει από το κρεοπωλείο του Νικ. Τσατούλη (τηλ. 27330 51540), λίγο πριν μπούμε στην Αρεόπολη. Εννοείται πως ψωνίσαμε με το μέτρο και με το μάτι (έτσι τα αγοράζεις στην Μάνη) και δοκιμάσαμε τα ίδια λουκάνικα στο σπίτι, τα οποία είναι λεπτότερα και βγήκαν συμπαθητικά με ψήσιμο στα κάρβουνα αλλά όχι τέλεια. Ίσως όμως, λόγω μεγέθους να στέγνωσαν νωρίτερα ή για να είμαι απόλυτα δίκαιη, να χρειάζονταν πιο μαλακή φωτιά. Για τα άλλα που φτιάχνουν στο συγκεκριμένο κρεοπωλείο με φέτα (αντί πορτοκάλι), όλοι συμφωνήσαμε πως η διασκευή χάνει πολύ στη σύγκριση με την αυθεντική εκδοχή.
3. Ωραία ψητά και αρωματικά λουκάνικα με πορτοκάλι πήραμε επίσης από το κρεοπωλείο του Γ. Καραγιαννάκου (Όθωνος Αμαλίας 59, τηλ. 27310 22861), στη Σπάρτη, που είναι κάθε μέρα ανοιχτό αλλά και (ανέλπιστα) τις Κυριακές μέχρι το μεσημέρι.

Όπως και νάχει πάντως, μέχρι στιγμής προτιμώ συνολικά αυτά των Αδελφών Κουράκου, τα οποία και συστήνω, κι αν βρεθείτε στα μανιάτικα μέρη το δίχως άλλο αξίζει να τα δοκιμάσετε.

παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιOι πολύ λεπτές φέτες κρεμμυδιού που βλέπετε στη φωτογραφία επάνω δεν είναι γιαπωνέζικης έμπνευσης ντεκόρ στο πιάτο. Το κρεμμύδι ταιριάζει ιδιαίτερα με το μαγειρεμένο παστό χοιρινό και λουκάνικο της συνταγής και η πρόταση των ειδικών (με την οποία απολύτως συντάσσομαι) είναι να υπάρχει ένα μικρό κομματάκι κρεμμυδιού σε κάθε μπουκιά.

Υ.Γ. Ευχαριστώ τον Γιώργο Κ. για την φωτογραφική συμβολή, εννοείται την Σπάρτη για τη βοήθειά της και φυσικά τον Τζόγιο μας, που 1) μοιράζεται με τους φίλους του pandespani την αθανασία της φοβερής συνταγής 2) ανελλειπώς μας φτιάχνει το καταπληκτικό παστό της και 3) (σημαντικό) ευτυχώς διασκεδάζει κάθε φορά με τις ποικίλες ερωτήσεις και διευκρινήσεις μου.

παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλι

παστό και λουκάνικο Μάνης

Προετοιμασία: 20 λεπτά και 3-3 1/2  ώρες το μαγείρεμα. Επειδή το παστό είναι ένας ωραιότατος μεζές που διατηρείτε στην κατάψυξη για 3-4 μήνες, αξίζει να το κάνετε σε μεγαλύτερη ποσότητα. Θυμηθείτε πριν το καταψύξετε, να το χωρίσετε σε μερίδες. Όταν το αποψύχετε επίσης, αφού έρθει σχεδόν σε θερμοκρασία δωματίου, βάλτε το για 10 λεπτά στους 80-100 βαθμούς για να ζεσταθεί ελαφρά και το εσωτερικό των υλικών και να βγ’αλει αυτή την καταπληκτική μυρωδιά πορτοκαλιού.

Υλικά (για 10 μερίδες παστό)
για το κρέας
2 κιλά παστό κρέας
½ πορτοκάλι (στυμμένο), τη φλούδα μόνο, ολόκληρη (πορτοκαλόκουπα)
2 φλυτζ. ελαιόλαδο
1½ φιάλη κρασί ροζέ, ξηρό
1 φλυτζ. ξίδι από λευκό κρασί
2 φλυτζ. νερό
1 κ.σ. (κοφτή) πιπέρι ολόκληρο

για τα λουκάνικα
2 λουκάνικα (60 εκατ. περίπου το καθένα), κομμένα σε κομμάτια 10 εκατ.
8 πορτοκάλια στυμμένα, μόνο οι φλούδες (τον  χυμό τον πίνετε)
αλάτι, πιπέρι
για το σερβίρισμα
1 μεσαίο κρεμμύδι κομμένο σε πολύ λεπτές φέτες

παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιΕτοιμάζετε το κρέας: Το πλένετε καλά μέσα σε μπολ με ζεστό νερό 3 φορές για να φύγει το αλάτι. Το κόβετε σε μερίδες εκεί που είναι χαραγμένο και βάζετε τα κομμάτια στην κατσαρόλα σφιχτά το ένα δίπλα στο άλλο, χωρίς κενά, σε μια ή περισσότερες στρώσεις. Προσθέτετε όλα τα υλικά και το βάζετε σε δυνατή φωτιά. Μόλις πάρει βράση, κατεβάζετε τη φωτιά στο ελάχιστο, ίσα – ίσα να ψιλοβράζει και σιγομαγειρεύετε για 2-2½ ώρες. Δοκιμάζετε: το κρέας θα πρέπει να είναι μαλακό. Το βγάζετε με τρυπητή κουτάλα σε άνετη πιατέλα και το σκεπάζετε με διαφανή μεμβράνη για να μην μαυρίσει.
Σημείωση: Στο πλύσιμο, το κρέας δεν μουλιάζει. Το βουτάτε, το πλένετε, το στύβετε και το ξεπλένετε σε τρεχούμενο νερό.
Ετοιμάζετε τα λουκάνικα: Bάζετε τις πορτοκαλόκουπες σε ταψί και τους ρίχνετε στο εσωτερικό λίγο αλάτι. Ρίχνετε στη σάλτσα της κατσαρόλας (που βράσατε το κρέας) τα λουκάνικα και τη βάζετε σε δυνατή φωτιά. Μόλις φτάσει σε σημείο βρασμού, χαμηλώνετε τη φωτιά και σιγομαγειρεύετε για ½ ώρα. Αφαιρείτε να λουκάνικα και τα βάζετε στην πιατέλα με το κρέας. Ρίχνετε τις πορτοκαλόκουπες στη σάλτσα και σιγομαγειρεύετε για 20 λεπτά. Τις βγάζετε και τις βάζετε μαζί με το κρέας και τα λουκάνικα.
παστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιπαστό και λουκάνικο Μάνης με κρασί και πορτοκάλιΣερβίρισμα: Κόβετε την επιθυμητή ποσότητα κρέατος και λουκάνικου σε κομμάτια μεγέθους μπουκιάς. Κόβετε τα πορτοκάλια σε μικρότερες φετούλες. Τα τοποθετείτε όλα ωραία και με λίγη έμπνευση σε πιατέλα σερβιρίσματος και γαρνίρετε με τις φετούλες κρεμμυδιού.

Από τις οικογενειακού τύπου εκδρομές με αυτοκίνητο για την εμπέδωση της γεωγραφίας της Ελλάδος, όταν είσαι σε εφηβεία πρώτον βαριέσαι, δεύτερον βαριέσαι, τρίτον βαριέσαι, τέταρτον ξαναβαριέσαι και πέμπτον ζαλίζεσαι (συνέχεια λέμε όμως, βοηθούσης και της τόσης βαρεμάρας) στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, οπότε απ’ την Πελοπόννησο, για παράδειγμα, ούτε σου μένει κάτι ούτε έχεις αργότερα να θυμηθείς διαφορές ανάμεσα σε μανιάτικους και άλλους πύργους. Οπότε, την πρώτη φορά, που ως (πολύ πια) ενήλικη πήγα στη Μάνη, από την ιδέα και μόνο της εκδρομής που έλεγε «θα πάμε σ’ έναν πύργο», βοηθούντος και του in love σύννεφου της ανοιξιάτικης εποχής, η…

Review Overview

User Rating: 3.83 ( 6 votes)
0

About pandespani

18 comments

  1. camilo de pardale

    MANH!!!!!!!!!!!!! KAI OLA FTA POU AKOLOUTHOUN!!!!!!!!!!!!!!!!!!

  2. ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΕΡΟΥΒΕΙΜ

    Πανέμορφη Μάνη με τους πύργους, την άγρια φύση και τις συνταγές σου!!!
    Τακτική επισκέπτρια της περιοχής, θυμάμαι ότι την Αρεόπολη μου άρεσε να
    την λέω Ωραιόπολη. Εκτός απ τα φημισμένα και δοκιμασμένα λουκάνικα των
    αδελφών Κουράκου, πολύ γευστικά είναι και τα ζυμαρικά μιάς μικρής βιοτεχνίας,
    κοντά εκεί. Ευπρόσδεκτη η παρούσα συνταγή, και καλή υπεθύμιση για την
    παρασκευή της.

  3. Πάρα πολύ ωραίο άρθρο και άριστες συνταγές!

  4. Οποία αγαστή συγκυρία! Διαβάζω αυτό το άρθρο με το τόσο ακριβές ψυχογράφημα της Μάνης, καθώς βρίσκομαι για μιαν ακόμη φορά στα ιερά μέρη και ετοιμάζομαι να «χτυπήσω» ένα σύγκλινο στο Γύθειο! Συγκίνηση περισσή από το άρθρο – που και ορεκτικό αρκούντως αποδεικνύεται! Υπόχρεος, λοιπόν…

  5. To exo pathei ki ego …. patisa publish anti gia save! grrr Oi fotografeies einai apithanes … mou aresei poli kai i ptoti me ta kremidia san ergo texnis!…

  6. Φαίνεται πραγματικά καταπληκτικό!

  7. Yπέροχο το άρθρο με τις μυρωδιές της Μάνης που αγαπάμε! Τόσο πλήρες και ακριβές, σπάνια έχω ξανασυναντήσει! Συγχαρητήρια!

  8. η Μανη είναι λατρεμενη(η καταγωγη μου αλλωστε κάπου εκει κοντα παιζει…)μα το παστο και το λουκάνιο της…οχι ευχαριστω!…προτιμω με πρασο… :)

  9. να προσθέσω 2 ‘αρωματικά’ μυστικά στη συνταγή που παρουσιάζετε. Η δική μου συνταγή από τη Μέσα Μάνη ……μανιατόνυφη …γαρ, μαζί με τον άντρα μου παντρεύτηκα και ένα τόπο μαγικό !
    Το Μάιο ανάμεσα στις πέτρες της Μάνης θα μαζέψετε το πιο αρωματικό φασκόμηλο (με το λουλούδι του …μωβ κ υπέροχο). Απ’ αυτό το φασκόμηλο που μπορείτε να το ξεράνετε κ να το έχετε όλο το χρόνο βράζετε μια μεγάλη κατσαρόλα και μ’ αυτό ξεπλένετε τα σύγκλινα (αντί για νερό). Επιπλέον στις φλούδες από τα πορτοκάλια μου είπαν να καρφώνω γαρύφαλλα! Δοκιμάστε το!

    • Και μόνο που έκανα στο μυαλό μου τον συνδυασμό κλικ με τις γεύσεις, μου κάνει καταπληκτικός και εκ βαθέων μερακλήδικος! Είμαι σίγουρη πως το αποτέλεσμα είναι περισσότερο από τέλειο! Σας ευχαριστούμε :-)

Leave a Reply to vasilis Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*