:-)
elen

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

 

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της ΤοσκάνηςΈνα αγροτικής επινόησης γλυκό από καστανάλευρο, το καστανιάτσιο ή καστανάτσιο (castagnaccio και castanaccio), που θα μπορούσε να αποδοθεί απλώς και ως ‘καστανάτο’, χαρακτηρίζει την κλασική κουζίνα της Τοσκάνης. Όταν τα φρέσκα κάστανα κυκλοφορούν, βρίσκεται παντού, σε σπίτια, εστιατόρια, λαϊκές αγορές, υπαίθριες γιορτές και σουπερμάρκετ.

Πρόκειται για αρκετά λεπτό, επίπεδο σαν τάρτα, μαλακό κέικ από αλεύρι καστάνων, με γεύση και υφή που θυμίζουν εξευγενισμένο, παιδικό χαλβά κάστανου – αν υπάρχει κάτι τέτοιο. Δεν είναι λιπαρό ούτε αισθητά γλυκό (δεν έχει ζάχαρη) και είναι εξαιρετικά απλό σε σύνθεση και εκτέλεση. Ήτοι, ένα μίγμα καστανάλευρου με νερό, που εμπλουτίζεται με σταφίδες, κουκουνάρι και καρύδια, και αρωματίζεται με δενδρολίβανο. Σοφό κύημα τοπικής κουζίνας, η οποία αποδεικνύεται εφευρετική καθώς αξιοποιεί έναν ιδιαίτερα θρεπτικό καρπό, τα κάστανα, φτιάχνοντας μια εύκολη λιχουδιά με όσα προσφέρει η φύση για να καλύψει ανάγκες τροφής, σε παρελθόντες χρόνους, δύσκολους.

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Μια ιστορία τόσο παλιά όσο η φτώχεια και η ανάγκη για τροφή

Πολλά νόστιμα τοπικά πιάτα από κάθε γωνιά του πλανήτη έχουν προκύψει από την αναγκαιότητα να βρεθούν εναλλακτικές στο φαγητό, σε περιόδους φτώχειας και πείνας. Το καστανάτσιο ανήκει σ΄αυτά. Η αρχική παρασκευή του δεν ήταν παρά φτηνό αλεύρι κάστανου ανακατεμένο με νερό. Με τον καιρό, προστέθηκαν τα υπόλοιπα υλικά, διαμορφώνοντας την κλασική συνταγή και τις διασκευές.

Έτσι, η ιστορία του γλυκού πηγαίνει αρκετά πίσω, χωρίς να είναι γνωστό πότε και που ακριβώς ξεκινά. Το καστανάτσιο χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης τον 16ο αιώνα, και πιθανότατα δημιουργός του ήταν κάποιος ονόματι Pilade από την Lucca, όπως αναφέρει ο αιρετικός φιλόσοφος, πολυγραφότατος συγγραφέας και μεταφραστής, ταξιδευτής και ουμανιστής Ortensio Lando στο έργο του «Commentario delle più notabili et mostruose cose d’Italia et altri luoghi» (Σχολιασμός των πιο αξιοσημείωτων και τερατωδών πραγμάτων της Ιταλίας και άλλων τόπων), που εκδόθηκε στη Βενετία το 1550. Οι Τοσκάνοι, από το 800 το εξήγαγαν στην υπόλοιπη Ιταλία, από όπου δέχτηκε και επιρροές.

Επιπλέον, η Alida Bazzini στο βιβλίο της Mangia ad Campagna: Ricette della tradizione contadina σημειώνει ότι το γλυκό ξεχάστηκε μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, επειδή θύμιζε τις δύσκολες στιγμές, ανακαλύφθηκε δε πάλι μετά και σήμερα επαναπροτείνεται ως πρωταγωνιστής το φθινόπωρο σε τοπικά φεστιβάλ και γιορτές. Αλλά αυτό δεν κάνει το καστανάτσιο λιγότερο ενδιαφέρον και πολύ ευχάριστο να το τρως. Και είναι όντως έτσι, κάτι που διαπίστωσα σε πρόσφατο ταξίδι στην εξοχή της Τοσκάνης, από το οποίο τις πιο νόστιμες εντυπώσεις θα σας μεταφέρω προσεχώς.

Αν και επισήμως η συνταγή πολιτογραφείται Τοσκάνα, καστανάτσιο απαντάται επίσης στο Πιεμόντε, στη Λομβαρδία και στο Βένετο, στις περιοχές που οι καστανιές ευδοκιμούν. Λέγεται δε και Baldino όπως και Pattona, ενώ μερικές φορές στο γλυκό προστίθεται ξύσμα λεμονιού ή πορτοκαλιού.

τούρτα σοκολάτας με ελαιόλαδο χωρίς αυγά (vegan)

Πέντε χαρακτηριστικά του καστανάτσιο

α) οι ρωγμές στην επιφάνεια (βλ. φωτό) όταν είναι ψημένο, οι οποίες θυμίζουν κρακελάρισμα ή κατάξερη, άνυδρη γη
β) η κόμπακτ υφή και η γλυκιά-άγλυκη γεύση, που ανακαλεί μια ωραία αίσθηση από παιδική τροφή με κάστανο
γ) το μικρό ύψος, καθώς δεν πρέπει να ξεπερνάει τα 2 εκατ.
δ) τα βασικά του υλικά είναι: καστανάλευρο, κουκουνάρι, σταφίδες, δενδρολίβανο, ελαιόλαδο και αλάτι – όλα τα υπόλοιπα είναι προεραιτικά
ε) η έλλειψη ζάχαρης, αφού το μαλακό καστανάλευρο έχει μια φυσική, ήπια γλύκα, που ενισχύουν οι σταφίδες.
Αν βέβαια, τα μειωμένης γλύκας εδέσματα δεν είναι του δοντιού σας, δεν έχετε παρά να ξεφύγετε από την αυθεντική εκτέλεση και να του προσθέσετε 1-2 κ.σ. ζάχαρη – δεν θα είστε η δαχτυλοδεικτούμενη εξαίρεση 😉

Τρώγεται για πρωινό, σνακ ή επιδόρπιο. Σκέτο είναι χωρίς γλουτένη και απολύτως vegan – νηστίσιμο. Εναλλακτικά δοκιμάστε το με μέλι ή με ρικότα (ανθότυρο) κατά την παράδοση της Τοσκάνης. Συνοδεύει ωραία επίσης, το γλυκό κρασί Vinsanto.

τούρτα σοκολάτας με ελαιόλαδο χωρίς αυγά (vegan)

Σημείωση: Καστανάλευρο θα βρείτε σε καταστήματα με βιολογικά προϊόντα. Παρότι καστανιές και κάστανα διαθέτουμε, το αλεύρι τους δεν το παράγουμε στην Ελλάδα ακόμη -το μόνο σχετικό πειραματικό εγχείρημα ήταν των παιδιών στην Αγιά Λάρισας. Η τιμή του βιολογικού για τα 350 γραμ. είναι περί τα 7 ευρώ – η τιμή του κιλού στην Ιταλία είναι 5 ευρώ.

τούρτα σοκολάτας με ελαιόλαδο χωρίς αυγά (vegan)

Καστανάτσιο (Castagnaccio) γλυκό με καστανάλευρο

Προετοιμασία: 10 λεπτά. Ψήσιμο 30 λεπτά. Στην εδώ εκτέλεση χρησιμοποιήθηκε φόρμα για τάρτες, αλλά την ίδια δουλειά κάνει και μια με αποσπώμενο πάτο. Εύκολη και γρήγορη συνταγή.

Υλικά (για τάρτα 26-28 εκατ.)
250 γρ. καστανάλευρο κοσκινισμένο
1/2 κ.γ. αλάτι
400 ml χλιαρό νερό
50 γρ. κουκουνάρι
50 γρ. σταφίδες ξανθές
50 γρ. καρύδια ψίχα
3-4 κ.σ. ελαιόλαδο συν έξτρα για το άλειμμα της φόρμας
1-2 κλωναράκια δενδρολίβανο, τα φύλλα

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Προετοιμάζετε τα υλικά: Βάζετε τις σταφίδες σε νερό να μουσκέψουν. Χοντροσπάζετε τα καρύδια. Προεραιτικά: Ζεσταίνετε το ελαιόλαδο σε μικρό σκεύος ή στο φούρνο μικροκυμάτων για 15 δευτερόλεπτα μαζί με τα φύλλα από το 1/2 κλαράκι δενδρολίβανο, ώστε να αποκτήσει περισσότερο άρωμα.

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Ετοιμάζετε το καστανάτσιο: Αλείψτε την φόρμα ή την ταρτιέρα με ελαιόλαδο καλά – ειδικά τα τοιχώματα.
Σε μεγάλο μπολ βάλτε το κοσκινισμένο αλεύρι και προσθέστε το νερό. Ανακατέψτε με σύρμα να ενσωματωθούν και να μην υπάρχουν σβώλοι. Θα έχετε ένα αρκετά υδαρές μίγμα.
Στύψτε τις σταφίδες. Κρατήστε χωριστά 1-2 κ.σ. από τα κουκουνάρια, καρύδια, σταφίδες και ρίξτε τα υπόλοιπα στο μίγμα του καστανάλευρου, συν 1 κ.σ. ελαιόλαδο. Ανακατέψτε.

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Αδειάστε στην λαδωμένη φόρμα ή ταρτιέρα. Προσθέστε στην επιφάνεια τα υλικά που κρατήσατε και τα φύλλα από το 1 κλαράκι δενδρολίβανο. Ρίξτε και το ελαιόλαδο, που αρωματίστηκε με δενδρολίβανο, στην επιφάνεια.

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Ψήστε το καστανάτσιο στον προθερμασμένο φούρνο 180 C για 25-30 λεπτά. Θα πρέπει να έχει πάρει χρώμα, να έχει σκάσει η επιφάνειά του, αλλά το εσωτερικό να παραμένει μαλακό.

καστανάτσιο (castanaccio) γλυκό κέικ της Τοσκάνης

Σερβίρισμα: Το καστανάτσιο τρώγεται ζεστό ή σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Συνοδέψτε το με ανθότυρο και γλυκό κρασί vinsanto ή ανάλογο της αρεσκείας σας.

About pandespani

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*