Happy fall
elen

σπανακόρυζο και τα ψέμματα του Ποπάι

 
σπανακόρυζο

σπανακόρυζο με μαραθόριζες και τσουκνίδα

Πράσινο κι απ’ τα πιο αγαπημένα φαγητά μερικών ή, από αυτά που   στοίχειωναν το μενού των παιδικών χρόνων κάποιων άλλων: σπανακόρυζο με δόξα, τιμή και λεμόνι ή ντομάτα, στην παραλλαγή. Κάτι o ξεμπράτσωτος Ποπάι, κάτι η φλερτίσιους Όλιβ και η λανθάνουσα φήμη του σπανακιού για τον πολύ σίδηρο που περιείχε, έφεραν το σπανακόρυζο στην κορυφή των -όρυζων της ελληνικής κουζίνας, σίγουρα πάνω από λαχανόρυζο, πρασόρυζο, ντοματόρυζο, φακόρυζο και συναφείς συνδυασμούς.

Περίπτωση post-truth, όπερ μετα-αλήθειας, ως απεφάνθη για τον νεοενταχθέντα όρο στις αγκάλες των λημμάτων του, το λεξικό της Οξφόρδης, μόλις φέτος· εδώ όμως, το θέμα έχει και κάτι από post mortem, για τον τότε, στα 1930, superhero-gonna-be, ναύτη Ποπάι, την φιλόδοξη καρικατούρα με τη ναϊβτέ και την χοντροκοπιά, που δεν είμαι σίγουρη αν με έπεισε ποτέ ότι είναι και αρκούντως -έστω βλακωδώς- διασκεδαστική, κι ας ήταν η ψηλή, ακαθορίστου IQ Όλιβ στο σενάριο, να γεφυρώνει με την ύπαρξή της τις εγγενείς ανισορροπίες.

σπανακόρυζο με λεμόνι, μάραθο και τσουκνίδα

Ο Ποπάι, το σπανάκι και το δεκαδικό λάθος

Οι περισσότεροι θα θυμούνται τον Popeye the Sailor Man, το ναύτη με την πίπα, που λάνσαρε ο Elzie Crisler Segar το 1929 και έκανε κινούμενα σχέδια το 1933, ο πρωτοπόρος Fleischer στην Paramount Pictures. Το δημοφιλές καρτούν με τα (και καλά) υψηλά ιδεώδη και τα φάλτσα αγγλικά, όποτε χρειαζόταν δύναμη, καταβρόχθιζε μια κονσέρβα σπανάκι και αμέσως τα ποντίκια στους βραχίονες γίνονταν μπαλόνια.

‘Spinach is full of vitamin A

an’ tha’s what makes hoomans

strong an’ helty’

Popeye the Sailor Man

Popeye the Sailor Man από τυπωμένο κόμικ του 1951 (αριστερά) και δεξιά το άγαλμα στην πόλη ‘Αλμα, στο Άρκανσο, ένα από τα πολλά που υπάρχουν στις ΗΠΑ

Ο Ποπάι εμφανίζεται για πρώτη φορά να τρώει σπανάκι στις 3 Ιουλίου 1932, λέγοντας τότε ότι «το σπανάκι είναι γεμάτο βιταμίνη Α και αυτό κάνει τους ανθρώπους δυνατούς και υγιείς». Καμία ειδική αναφορά στο σίδηρο. Όμως, η κατανάλωση σπανακιού στις ΗΠΑ είχε ήδη αυξηθεί μαζικά μεταξύ του 1915 και του 1928, πολύ πριν την ύπαρξη του Ποπάι και σίγουρα πριν αρχίσει να το τρώει.

Κι αυτό, γιατί διάφορα λάθη έγιναν και επικοινωνήθηκαν συσχετίζοντάς το με το σίδηρο: οι μετρήσεις στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin μπέρδεψαν το φρέσκο σπανάκι με το αφυδατωμένο, εμφανίζοντας 10-20 φορές περισσότερο σίδηρο· ένα κόμμα σε λάθος δεκαδικό στο άρθρο του Dr. Hamblin μπερδεύει επίσης, τα ποσοστά· αλλά και η επινόηση ανύπαρκτων πηγών σε επιστημονικές εργασίες (συμβαίνουν και αυτά) θέλησαν στη συνέχεια, βοηθούντος και του Ποπάι, το σπανάκι να συνδεθεί με την υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο. Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ από τον Dr. Mike Sutton, που αποκάλυψε την ψεύτικη ιστορία στο Internet Journal of Criminology, αλλά και εδώ.



Ο Ποπάι παρά το αψεγάδιαστo φρόνημα, συχνά πυκνά ρευστοποίησε την «πολιτιστική» επιρροή του στον κόσμο και τσέπωσε την εμπορευματοποίησή του από συνεργασίες με σαπούνια και εστιατόρια μέχρι ξυραφάκια, καραμέλες, παιχνίδια, ζυμαρικά κλπ κλπ, τίποτα δεν άφησε απέξω ο αδέκαστος χαρακτήρας του προδρόμου των υπερηρώων… (τώρα, αν σας θυμίζει κανέναν αριστερό πολιτικό, λάθος κάνετε, τυχαίο είναι). Προφανώς, ο φουσκοσάγωνος Ποπάι δεν είχε κανένα κώλυμα με το σπανάκι, ούτε με το να γίνει –μεταξύ άλλων- η μασκότ της εταιρίας Allen Canning από την Alma, στο Άρκανσο, την αυτοαποκαλούμενη γύρω στο 1987, «πρωτεύουσα του σπανακιού στον κόσμο». Η φάτσα του κόσμησε και τα Popeye Fresh Foods μέχρι το 2006 που εμφανίστηκε το μολυσμένο από E-coli σπανάκι. Ο ήρωας Ποπάι ενίσχυσε επί μακρόν την εσφαλμένη αντίληψη ότι το σπανάκι περιέχει πάρα πολύ σίδηρο και κάνει το σώμα δυνατό, μήνυμα που πέρασε εύκολα σε μεγάλο μέρος από μαμάδες και παιδιά του πλανήτη.

σπανάκι

Σπανάκι

Μετα-αλήθεια και πραγματικά μεγέθη

Το σπανάκι εντούτοις, περιέχει πραγματικά περίπου 50 τοις εκατό περισσότερο σίδηρο από ό,τι το κρέας και περισσότερο από άλλα πράσινα, φυλλώδη λαχανικά. Παρότι μόνο το μισό περίπου αυτού του (μη αιμικού) σιδήρου μπορεί να αφομοιωθεί απ’ τον οργανισμό, ο σίδηρος εξακολουθεί να είναι πολύς -περισσότερος δε, όταν είναι μαγειρεμένο. Είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό, υπερπλούσιο σε βιταμίνες (Α και Κ -η χρήσιμη ειδικά στις γυναίκες για το ασβέστιο των οστών-, C, Ε και αυτές του συμπλέγματος Β), μαγγάνιο, φυλλικό οξύ και μαγνήσιο· συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, των εγκεφαλικών, του καταρράκτη, του εκφυλισμού των κυττάρων του εγκεφάλου, λένε οι έρευνες, αλλά αυτά μπορείτε να τα διαβάσετε εκτενώς σε ειδικότερες πηγές.

Εδώ, επιτρέποντας να υφίσταται η post-truth για το σπανάκι, επιβεβαιώνουμε πως είναι πολλαπλώς χρήσιμη τροφή για τον άνθρωπο. Και νόστιμη. Σημειώστε δε ότι η απορρόφησή του αυξάνεται όταν καταναλώνεται με τρόφιμα που περιέχουν μεγάλη ποσότητα βιταμίνης C, όπως το λεμόνι, η ντομάτα, η κόκκινη πιπεριά, το μπρόκολο, ο μαϊντανός, το κουνουπίδι κλπ, αλλά και μαζί με λιπαρά (βούτυρο, ελαιόλαδο) στο μαγείρεμα, που ενισχύουν την απορρόφηση του καροτενοειδούς αντιοξειδωτικού ονόματι λουτεΐνη.

σπανακόρυζο με λεμόνι, μάραθο και τσουκνίδασπανακόρυζο με λεμόνι, μάραθο και τσουκνίδα

αρωματικό σπανακόρυζο με μαραθόριζες και τσουκνίδα

Μ’ αυτά τα κριτήρια συν την τσαχπίνα λεμονάτη γεύση, το κλασικό σπανακόρυζο των παιδικών χρόνων έχει κάθε λόγο να βρίσκεται στο ενήλικο τραπέζι. Ο συνδυασμός με την ντομάτα θεωρώ πως το αδικεί κάνοντάς το άτονο και γευστικά επίπεδο. Του ταιριάζουν όμως, τα μυρωδικά στη λογική της χορτόπιτας και μπορεί να αναδειχθεί σε δημιουργικό καμβά για ενδιαφέρουσες εκτελέσεις.

Στη συνταγή ταίριαξε θαυμάσια με την μαραθόριζα (φινόκιο) και την γλύκα της τσουκνίδας – η τελευταία ήταν ιδέα του φίλου μας Δημήτρη Χατζούδη. Έδωσε ένα σπανακόρυζο αρωματικό, με καλά ισορροπημένη στυφάδα από την αρχή και έτσι ευέλικτο στη χρήση του χυμού λεμονιού, που επίσης, συχνά καπελώνει με την οξύτητα το σύνολο. Το ξύσμα του λεμονιού με τη μαραθόριζα λειτούργησαν καθοριστικά στην ανάδειξη της απλότητας του πιάτου, τονίζοντάς το όσο χρειάζεται, χωρίς υπερβολές και φλύαρες παρεμβάσεις από άλλα υλικά.

σπανακόρυζο με λεμόνι, μάραθο και τσουκνίδασπανακόρυζο με μάραθο και τσουκνίδαΑγοράζοντας τις τρομερές τσουκνίδες στη λαϊκή έμαθα πως η τσουκνίδα δεν τσιμπάει, αν τα χέρια κινούνται με φορά από τη βάση των κλωναριών προς τα πάνω φύλλα, ποτέ αντίθετα. Η κυρία που το εξήγησε έκανε την κίνηση αρκετές φορές για να με πείσει –και όντως δεν φαινόταν να έχει πάθει κάτι. Εντούτοις, δεν μπορώ παρά να συστήσω τα άκρως βολικά και ασφαλή γάντια μιας χρήσεως.

Χρησιμοποιήθηκε επίσης ρύζι δύο ειδών, μεσαίο λευκό και φυσικό ακατέργαστο, το οποίο κρατάει περισσότερο την υπόστασή του στο μαγείρεμα. Μπορείτε όμως να επιλέξετε, ανάλογα με το τι διαθέτει το ντουλάπι, τα γούστα και τις διατροφικές σας συνήθειες, ένα από τα δύο. Το αποτέλεσμα δεν αλλάζει. Στην απολύτως χορτοφαγική εκδοχή (vegan) αντικαταστήστε το βούτυρο στο τέλος με μια γραμμή ελαιόλαδου.

Το σπανακόρυζο με μαραθόριζες και τσουκνίδα είναι ωραιότατο. Να το δοκιμάσετε, ακόμη κι εσείς που δεν τρελαίνεστε με τις λεμονάτες γεύσεις.

Δείτε επίσης:φρέσκος τόνος με σπανάκι και γκρέιπφρουτ, ♣ ινδική σούπα με σπανάκι και ρεβίθια, ♥ λάιτ τάρτα με σπανάκι χωρίς φύλλο, ♦ τουρκική σούπα με σπανάκι, ♠ στριφτόπιτα τραγανή

σπανακόρυζο από το Funky Gourmet

το σπανακόρυζο στην υπέροχη σύγχρονη εκτέλεση του Funky Gourmet

Τέλος, θα πρέπει να πω ότι το χαμηλών τόνων ελληνικό σπανακόρυζο φαίνεται πως δεν έχει πολυσυγκινήσει την ντόπια haut cuisine. Η εντυπωσιακή εξαίρεση πιστώνεται στο αστεράτο (σε Michelin) Fanky Gourmet, που έχει δώσει προ καιρού μια γκράντε, άκρως εντυπωσιακή σύγχρονη εκτέλεση με το υπέροχο πιάτο της επάνω φωτογραφίας. Μπράβο τους!

σπανακόρυζο με λεμόνι, μάραθο και τσουκνίδα

σπανακόρυζο με μαραθόριζα και τσουκνίδα

Προετοιμασία: 30 λεπτά (με τα πλυσίματα) και μισή ώρα το μαγείρεμα. Μπορείτε να αντικαταστήσετε το φρέσκο σπανάκι με καταψυγμένο. Η τσουκνίδα δεν τσιμπάει αν την χειρίζεστε με κινήσεις από την βάση προς τα πάνω φύλλα. Για σιγουριά ωστόσο, είναι ασφαλέστερο να φορέσετε γάντια. Εύκολη συνταγή.

Υλικά (για 4-6 άτομα)
750 γραμ. φρέσκο σπανάκι, καλά πλυμένο και χοντροκομμένο
250 γραμ. τσουκνίδα χοντροκκομμένη
4 κ.σ. ελαιόλαδο
200 γραμ. (1 φλ.) ρύζι άσπρο μεσαίο, τύπου Καρολίνα και 100 γρ. (½ φλ.) ακατέργαστο ή 1½ φλ. συνολικά από όποιο προτιμάτε
6-8 φρέσκα κρεμμυδάκια κομμένα σε ροδέλες
4 μαραθόριζες (φινόκιο) με τα κοτσάνια τους
500-600 ml ζεστό ζωμό λαχανικών ή νερό
5 κ.σ. μάραθο, τα φύλλα χοντροκομμένα & 4 μικρά κλαράκια για το σερβίρισμα
ξύσμα από δύο ακέρωτα λεμόνια
40 γρ. ανάλατο βούτυρο
4-6 κ.σ. λεμόνι (ανάλογα με τη γεύση σας)
αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι

σπανακόρυζο με μάραθο και τσουκνίδαΕτοιμάζετε τις μαραθόριζες και την τσουκνίδα: Κόβετε τις μαραθόριζες στη μέση και αφαιρείτε από το εσωτερικό κάθε μισού μια φέτα πάχους 1 εκατ. Θα έχετε έτσι 4 επίπεδες φέτες, που κρατάτε χωριστά. Κόβετε τα υπόλοιπα (και τα κοτσάνια) σε μικρότερα μακρουλά κομμάτια ως 1×5 εκατ. περίπου.
σπανακόρυζο με μάραθο και τσουκνίδαΠλένετε τις τσουκνίδες και τις βράζετε για 3-4 λεπτά σε αλατισμένο νερό (ο χρόνος μετράει από τη στιγμή που το νερό βράζει). Σουρώνετε.
Ετοιμάζετε το σπανακόρυζο: Σε κατσαρόλα και μέτρια φωτιά ρίχνετε το ελαιόλαδο να ζεσταθεί καλά και προσθέτετε τα φρέσκα κρεμμυδάκια και τις κομμένες μαραθόριζες (όχι τις φέτες). Σοτάρετε για 5 λεπτά ανακατεύοντας.
σπανακόρυζο με μάραθο και τσουκνίδαΠροσθέτετε το σπανάκι και αφήνετε να μαλακώσει (με κλειστό το καπάκι) για 5 λεπτά και να βγάλει τα υγρά του. Βάζετε την τσουκνίδα και το ρύζι. Ανακατεύετε. Προσθέτετε το νερό ή τον ζωμό, λίγο αλάτι και ακουμπάτε πάνω στο σπανάκι τις φέτες μαραθόριζας. Βράζετε σε μέτρια προς χαμηλή φωτιά (με το καπάκι) για 10 λεπτά. Βγάζετε με τρυπητή σπάτουλα τις (φέτες) μαραθόριζες και τις διατηρείτε ζεστές. Συνεχίζετε το μαγείρεμα για άλλο 10 λεπτά περίπου, μέχρι το ρύζι να είναι έτοιμο.

σπανακόρυζο με μάραθο και τσουκνίδαΠροσθέτετε το ξύσμα, τον ψιλοκομμένο μάραθο (ή άνηθο) και πιπέρι. Βάζετε το βούτυρο ή το ελαιόλαδο και τον χυμό λεμονιού. Ανακατεύετε και αποσύρετε.
Σημείωση: 1. Μην υπερβάλλετε στο αλάτι λόγω του λεμονιού και 2. μην υπερβάλλετε στο λεμόνι γιατί α) δεν το χρειάζεται, β) ο καθένας μπορεί να προσθέσει περισσότερο μόνος του.
Σερβίρισμα: Μοιράζετε το σπανακόρυζο σε (ζεστά, ανάλογα και με την εποχή) πιάτα ή μεταφέρετε σε πιατέλα. Προσθέστε τις φέτες της μαραθόριζας στρίβοντάς τες για να στέκονται πλαγιαστά δημιουργώντας ένα δικό τους ψηλότερο επίπεδο και ένα λεπτό κλωναράκι μάραθο.

σπανακόρυζο με λεμόνι, μαραθόριζα και τσουκνίδα

σπανακόρυζο με λεμόνι, μαραθόριζα και τσουκνίδα

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

About pandespani

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*