Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: ποιότητα & διαφάνεια – μέρος Α’

 
09/12/2019
 

Υψηλής ποιότητος ελληνικό ψάρι ιχθυοκαλλιέργειας με πιστοποίηση Fish from GreeceΤι γνωρίζετε για τον μύθο του αλανιάρικου ψαριού; Αν σκεφτείτε ότι τσιπούρα και λαβράκι άγριας αλιείας, που κυκλοφορούν σ’ όλη τη Μεσόγειο, φτάνουν μόλις το 3.3%(1)και δεν προέρχονται μόνον από ελληνικά πελάγη(2), και ότι τα 2/3 των ψαριών σχεδόν που καταναλώνουμε στην χώρα μας είναι από ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια(3), είναι σίγουρο κατά 96,7% τουλάχιστον ότι εκείνος ο νόστιμος, ψητός λάβραξ αλλά και το φαγκρί που φάγατε στο καλό εστιατόριο ή η ολόφρεσκη τσιπούρα στην ψαροταβέρνα πάνω στο κύμα, δεν ήταν αλανιάρικα, όσο κι αν τα πληρώσατε.


Η κατά κεφαλή κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών στη χώρα μας εκτιμάται στα 19(4) κιλά ετησίως. Καταναλώνουμε επομένως, πάνω από 204.000 τόνους(5) το χρόνο, όταν όλα τα ψάρια ελεύθερης αλιείας ανέρχονται σε 63.347,1 τόνους κι ένα μεγάλο μέρος τους (59%) αποτελούν μικρά ψάρια (γαύρος, σαρδέλα, γόπες, μαρίδες, σαφρίδια, σαρδέλες φρίσες κλπ).

Τα νούμερα δεν βγαίνουν όσο κι αν τα ξεχειλώσουμε. Και αναιρούν την πεποίθηση ότι ο ιχθυοπώλης μας προμηθεύει ψάρια απευθείας απ’ τη βάρκα του ψαρά. Ειδικά στα αστικά κέντρα και σε ηπειρωτικές ή μη παράκτιες, μικρές περιοχές. Αφετέρου, επιβεβαιώνουν ότι τα ψάρια από ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια περνούν τα αυστηρά κριτήρια ενός θαλασσινού λαού που έχει την ψαροφαγία γραμμένη στο DNA του. Και γίνονται αποδεκτά για την ίδια την ποιότητά τους. Γιατί είναι φρέσκα, μεγαλωμένα στις καθαρές μας θάλασσες, πλούσια σε φυσικά συστατικά, ω-3 και πρωτεΐνες, και έχουν εξαιρετική γεύση. Σ’ αυτή την ουσιαστική μας έγκριση και αποδοχή δεν υπάρχει σημείο μεμπτό. Αφού, ένα προϊόν, όσο καλό κι αν είναι, δεν μπορεί να έχει αναγνωρίσιμη προέλευση, αν αυτή δεν γίνει εμφανής. Και για όσο, οι ουδέτεροι ιχθυοπώλες και εστιάτορες κρατούν σιγή ιχθύος για το θέμα «από που κρατάει η σκούφια των ψαριών» που αγοράζουμε ή απλώς, τα βαφτίζουν όλα «πελαγίσια».

(1) Το 2018 η ετήσια συνολική προσφορά (ελεύθερη αλιεία και υδατοκαλλιέργεια) στα μεσογειακά είδη τσιπούρα και λαβράκι εκτιμάται σε 457.799 τόνους εκ των οποίων οι 442.919 (96,7%) προέρχονται από την υδατοκαλλιέργεια και οι 14.880 περίπου (3,3%) από την ελεύθερη αλιεία (ετήσια έκθεση ΣΕΘ, 2019).

(2) Το 2017, το λαβράκι από ελεύθερη αλιεία ήταν 240,8 τόνοι, το φαγκρί 645,4 τόνοι, ενώ η τσιπούρα δεν έχει ατομικά στοιχεία, παρά αποτελεί μέρος ενός συνόλου με άλλα 30 είδη ψαριών (ΕΛΣΤΑΤ, 2018).

(3) Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του FAO για το 2017, εκτιμάται πως το 62% της εγχώριας παραγωγής αλιευτικών προϊόντων προήλθε από την υδατοκαλλιέργεια και το υπόλοιπο 38% από τη συλλεκτική αλιεία (ΣΕΘ, 2019). 

(4) Ετήσια έκθεση 2019, ΣΕΘ. 

(5) Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 1ο 6μηνο του 2018, ο ελληνικός πληθυσμός εκτιμάται στα 10.741.865 άτομα.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια – είδη ψαριών ιχθυοτροφείου θαλάσσιας εκτροφήςΕλληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: ποιότητα & διαφάνεια

Την αναγνωρισιμότητα του πιστοποιημένου ελληνικού ψαριού υψηλής ποιότητας προωθεί εκτός Ελλάδας και εντός, με το εθνικό brand Fish from Greece η ΕΛΟΠΥ (Ελληνική Οργάνωση Παραγωγών Υδατοκαλλιέργειας).

Για να μάθουμε τι εστί ποιοτική ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια, επισκεφθήκαμε πρόσφατα μια πρότυπη μονάδα υχθυοτροφείου (εταιρίας-μέλους της ΕΛΟΠΥ), συνεχίζοντας και την έρευνά μας για τα ψάρια, την αλιεία και το περιβάλλον.
Στόχος μας να δούμε ιδίοις όμασι πως λειτουργεί, τις εγκαταστάσεις και τους ανθρώπους, τον θαλάσσιο χώρο και πως διαβιώνουν τα ψάρια, την διαδικασία σε κάθε στάδιο. Να μάθουμε πως δουλεύει ένα υψηλών προδιαγραφών ιχθυοτροφείο και τι σημαίνει στην πράξη ποιοτική εκτροφή ψαριών, που διαφοροποιείται και πόση αξία προσθέτει στο τελικό προϊόν. Επίσης, να ρωτήσουμε για τις ιχθυοτροφές, τις διοξίνες και τα βαρέα μέταλλα, την υγεία των ψαριών και τις ορμόνες, την διαχείρηση των αποβλήτων και των νεκρών ψαριών, τους ελέγχους – ποιοι είναι, πως γίνονται και πότε -, και για όλα όσα δικαίως απασχολούν τον καθένα μας ως καταναλωτή.

 

Η ΕΛΟΠΥ στηρίζει την διαφάνεια στην επικοινωνία με τον καταναλωτή, τις αγορές και προς πάσα κατεύθυνση. “Ποιότητα” και “διαφάνεια” είναι δύο κριτήρια σημαντικά και από μόνα τους ικανά να τραβήξουν την προσοχή. Αν σ’ αυτά προστεθούν οι αειφόρες πρακτικές ανάπτυξης με σεβασμό στο περιβάλλον, θαλάσσιο και χερσαίο, οι προσδοκίες από τον δυναμικό κλάδο της υδατοκαλλιέργειας ανεβαίνουν κατά πολύ.

Την εμπειρία συγκεντρώσαμε και καταγράψαμε σε δύο άρθρα και ένα video. Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια Α’ μέρος: Εγκαταστάσεις, πιστοποιήσεις, live εξαλίευση, φρεσκάδα, συσκευασία, δυσμορφίες, ιχνηλασιμότητα και τεχνολογία, ιχθυοτροφές.
Στο Β’ μέρος: Έλεγχοι, φάρμακα, περιβαλλοντική διαχείριση και προδιαγραφές, έρευνα και καινοτομίες, τουρκικός ανταγωνισμός. Και βέβαια, γευστική δοκιμή και εντυπώσεις.

14.800 τόνοι συνολικά σε τσιπούρα και λαβράκι από ελεύθερη αλιεία (3.3% της συνολικής ετήσιας μεσογειακής ιχθυοπαραγωγής) δεν προέρχονται αποκλειστικά από ελληνικές θάλασσες, αλλά από τις χώρες που βρίσκονται στην λεκάνη της Μεσογείου και στη Μέση Ανατολή. Το υπόλοιπο 96,7% (442.919 τόνοι) προέρχεται από υδατοκαλλιέργεια (2019, ΣΕΘ).

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: ποιότητα & διαφάνεια

Σκούρα δαχτυλίδια σε γαλαζοπράσινα νερά

Ο μικρός κόλπος από ψηλά είναι ήρεμος και γαλαζοπράσινος στο πρωινό φως. Έχουμε ξεκινήσει πολύ νωρίς και συνοδευόμαστε από την διευθύντρια μάρκετινγκ και επικοινωνίας της ΕΛΟΠΥ, Ισμήνη Μπογδάνου. Βρισκόμαστε έτσι πρωί σε μια αθέατη και απρόσμενα όμορφη πλευρά της Σαλαμίνας. Έχοντας αφήσει πίσω την άναρχη οικιστική δόμηση του νησιού, τα μάτια ξεκουράζονται ανάμεσα στο πράσινο των λόφων και στο μπλε της θάλασσας. Η Ελλάδα είναι γεμάτη μικρούς παράδεισους.
Στη μια άκρη του κόλπου, κοντά στα βράχια κολυμπούν δυο χελώνες. Στη μέση, εκεί που το άνοιγμα μεγαλώνει και προς τα έξω, βρίσκονται οι πλωτοί κλωβοί. Οι περισσότεροι κυκλικοί σαν σκούρα δακτυλίδια είναι τοποθετημένοι σε σειρές από δυάδες. Όταν ο φθινοπωρινός ήλιος μισοκρύβεται στα σύννεφα, η θάλασσα βαθαίνει, ντύνεται σε μπλε σκούρο, καχύποπτη σχεδόν με την επίσκεψή μας.

Η μονάδα συγκροτείται από χαμηλά κτίρια, σχεδόν αραιοβαλμένα για το μέγεθος. Δείχνει ενταγμένη στο φυσικό τοπίο, χωρίς παραφωνίες αρχιτεκτονικές ή χρωματικές. Ο περιβάλλων χώρος είναι άνετος, οργανωμένος σε μια μίνιμαλ, λειτουργική λογική. Όλα είναι καθαρά και τακτοποιημένα.
Γραφεία και παραγωγή γειτνιάζουν. Η χωροταξία δεν κρατάει αποστάσεις επιτρέποντας να μεταφέρεσαι οπουδήποτε στο λεπτό. Η Χαρά Λαϊνά, αντιπρόεδρος & sales manager, μας υποδέχεται εγκάρδια. Μας κατατοπίζει στα βασικά, εισάγοντάς μας στις λειτουργίες του ιχθυοτροφείου, το οποίο ήταν ήδη προγραμματισμένο να επισκεφθούν οι Κινέζοι κατά την επίσκεψη του προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Αθήνα. Παράλληλα, μας ανοίγει όλες τις πόρτες (μέχρι και των χώρων φιλοξενίας) και εστιάζει σε επιμέρους προδιαγραφές καθαριότητας και υγιεινής.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: τσιπούρα

Μια μπουτίκ, πράσινη μονάδα με πολύ μεράκι

Το ιχθυοτροφείο λειτουργεί για περισσότερο από 30 χρόνια – από το 1987. Είναι μια καθετοποιημένη επιχείρηση, μεσαίου μεγέθους και υγιής – ισολογισμός με μηδέν τραπεζικό δανεισμό. Ανήκει στις πρωτοπόρες εταιρίες του κλάδου της ιχθυοκαλλιέργειας, με μεγάλη εμπειρία στην εκτροφή ψαριών και πολύ μεράκι, που διαφαίνεται στην αμεσότητα των απαντήσεων, χωρίς περιστροφές και με ενθουσιασμό. Η παραγωγή της μονάδας φτάνει εν δυνάμει τους 800 τόνους ετησίως και κατά 90% εξάγεται σε Ευρώπη και Αμερική. Τα ψάρια της χρησιμοποιούνται επίσης για παιδικές τροφές από δύσκολες αγορές και ελέγχονται διπλά. Το 80% της συνολικής παραγωγής των εταιριών-μελών της ΕΛΟΠΥ εξάγεται.

Στην μονάδα λειτουργεί υπάρχουν εγκαταστάσεις για την προπάχυνση των ιχθυηρών (μικρών ψαριών), πριν μεταφερθούν στο θαλάσσιο περιβάλλον. Διαθέτει πιστοποιήσεις με τα διεθνή πρότυπα Global Gap, Friend of the Sea, HACCP & ISO 9001 – ανάλογες διαθέτουν όλα τα μέλη της ΕΛΟΠΥ διασφαλίζοντας την σταθερή, υψηλή ποιότητα σε κάθε στάδιο. Είναι επίσης, μια πράσινη μονάδα, που σήμερα λειτουργεί εξ ολοκλήρου με ηλιακή ενέργεια. Δεν μπορεί παρά να πεις ότι η πρότυπη ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια δημιουργεί καταρχάς τις καλύτερες εντυπώσεις!

100 μέτρα από την θάλασσα

Με κάμερα και μηχανές ετοιμαζόμαστε να μπούμε στο συσκευαστήριο, εκεί όπου καταφτάνουν τα ψάρια, διαχωρίζονται και μπαίνουν σε κουτιά με πάγο. Η εξαλίευση γίνεται στη θάλασσα, μόλις στα 100 μέτρα από την συσκευασία, ενώ τα ψάρια κάνουν αυτή την τελεταία τους διαδρομή μέσα σε ένα είδος κοντέινερ με θαλασσινό νερό.

Ακολουθούμε τους κανόνες και φοράμε άπαντες άσπρες, μακριές ρόμπες, σκούφο στο κεφάλι και καλύμματα στα παπούτσια – όλα μιας χρήσεως για επισκέπτες. Οι εργαζόμενοι φοράνε ποδιές πάνω από ίδια λευκά t-shirts, γάντια και άσπρες γαλότσες. Είναι προσηλωμένοι στη δουλειά τους, λες και δεν υπάρχουμε. Ο χώρος είναι ψυχόμενος, καθαρός και υγρός. Η θερμοκρασία ελέγχεται με διπλό θερμοστάτη. Το μεγαλύτερο μέρος καταλαμβάνει μια μεγάλη μηχανή, που οδηγεί αυτόματα τα ψάρια στα σημεία που υπάρχουν οι άνθρωποι. Τα πάντα πλένονται μόλις η συσκευασία ολοκληρωθεί, ώστε να είναι έτοιμα για την επόμενη χρήση.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: εξαλίευσηΕξαλίευση και συσκευασία – ψάρια με δυσμορφίες

Ένας μεγάλος κάδος έρχεται από τη θάλασσα και αδειάζει τα ψάρια ζωντανά μέσα σε παγωμένο νερό, στην είσοδο του συσκευαστηρίου. Αυτή η αλλαγή θερμοκρασίας τα αναισθητοποιεί και πεθαίνουν με ανώδυνο τρόπο, σύμφωνα με το πρωτόκολλο ορθής πρακτικής & διαχείρισης των επιπέδων καταπόνησης των ιχθυοπληθυσμών.
Μια στενή, κοιλιόμενη σκάλα ανεβάζει τα ψάρια ψηλά, ένα-ένα, όχι στα ουράνια, αλλά στο πρώτο σημείο διαλογής. Εκεί, ένα έμπειρο ανθρώπινο μάτι ελέγχει τάχιστα αν υπάρχουν μειονεκτήματα από δυσμορφίες. Ανεβαίνω από την διπλανή, παράλληλα τοποθετημένη σκάλα των εργαζομένων.

Ποιές είναι οι δυσμορφίες; ρωτάω ψάχνοντας κάποιο δείγμα τερατογένεσης, καθώς κοιτάζω ένα ολόφρεσκο, σφριγηλό ψάρι, ολοζώντανο πριν δύο λεπτά, που τώρα ξέμεινε παράμερα και μπήκε σε άλλο κουτί.
Η Χαρά Λαϊνά μου δείχνει την ουρά του ψαριού, που δεν είναι απόλυτα συμμετρική. Σε κάποιο σημείο, στις ραβδώσεις που έχει το πτερύγιο, ένα εκατοστό περίπου είναι διαφορετικό, πιο κοντό. Αλλά αν δεν στο δείξουν ούτε που το παρατηρείς, σαν το μάτι να συμπληρώνει ό,τι λείπει.

Τι σχέση έχει ένα τόσο δα ντεφό με την φρεσκάδα και την γεύση του ψαριού; αναρωτιέμαι χαμηλόφωνα – ούτε ο άνθρωπος είναι απόλυτα συμμετρικός.
Δεν έχει, αλλά η (αυστηρή) διεθνής αγορά δεν δέχεται μη άρτια ψάρια και οπτικά, είναι περίπου η εξήγηση. Προφανώς (σκέφτομαι), για τον ίδιο λόγο που ο “τέλειος”, αν και μη συμμετρικός, καταναλωτής θέλει τέλεια πορτοκάλια, συμμετρικά μήλα και ολόιδιες, αψεγάδιαστες μπανάνες, μεταξύ τόσων άλλων.

ψάρια ιχθυοτροφείου - συσκευασίαΕίναι αδύνατον να μη σκεφτείς το παράλογο του food waste: κάθε χρόνο 1/3 περίπου των τροφίμων που παράγονται στον κόσμο για ανθρώπινη κατανάλωση – σχεδόν 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι – χάνεται ή πετιέται (FAO, Save food). Εξ αιτίας ενός ενδιάμεσου ψυχαναγκασμού που επιβάλλει στην αγορά των τροφίμων μια glam ομοιομορφία, που ουδεμία σχέση έχει με την γεύση και την καθαρότητα της πρώτης ύλης.
Στα ψάρια το ποσοστό φτάνει το 35%, χωρίς όμως, να οφείλεται στις δυσμορφίες, αλλά στην ελεύθερη αλιεία και στις απορρίψεις της (βλ. στοιχεία σε “Αλιεία & περιβάλλον: χωρίς αλλαγές, δεν θάχουμε ψάρια”).

Έτσι, τον υπόλοιπο δρόμο της συσκευασίας παίρνουν μόνον τα οπτικώς άρτια, ολόφρεσκα ψάρια. Ευτυχώς, πολύ λίγα είναι τελικά τα ατελή και μάλλον αρκετοί αυτοί που θα τα τιμήσουν αγνοώντας ένα επουσιώδες μειονέκτημα.

ιχθυοκαλλιέργεια - τσιπούρα, δυσμορφίεςΠερισσότερες δυσμορφίες

Ωστόσο, στις δυσμορφίες, κατατάσσονται κι άλλα χαρακτηριστικά ενός ψαριού, τα οποία δεν αφορούν απαραιτήτως στην αισθητική. Έτσι, στα πρώτα στάδια ανάπτυξής τους, τα ψάρια ελέγχονται για:

  • Την ανάπτυξη του λεκιθικού σάκου (σάκος από 3 στιβάδες, που περικλείει τη λέκιθο, η οποία καλύπτει τις διατροφικές ανάγκες της αναπτυσσόμενης προνύμφης).
  • Απώλεια της νηκτικής κύστης (εσωτερικό όργανο υπεύθυνο για την κίνηση του ψαριού σε διάφορα βάθη).
  • Παραμορφώσεις της σιαγόνας, του σκελετού και βραγχιακές επικαλύψεις (κι αυτές άσχετες με την γεύση, αλλά μειώνουν την τελική αξία του προϊόντος).
  • Καθυστερημένη ανάπτυξη (τα μη αναπτυσσόμενα κανονικά ιχθύδια απομακρύνονται για να βελτιστοποιηθεί η ποιότητα του γόνου).

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: Fish from GreeceΦρεσκάδα Fish from Greece: απ’ την θάλασσα στην αγορά σε 48 ώρες max

Οι κυλιόμενες ράγες οδηγούν τα ψάρια σε μια σειρά από μικρές πόρτες, που ανοίγουν προς τα πάνω – σαν ντουλάπια κουζίνας -, μπροστά από όρθιους εργαζόμενους. Πέφτουν αυτόματα σε διάτρητα ράφια κι εκείνοι τα στοιχίζουν μέσα σε κουτιά από φελιζόλ. Στα ψάρια τοποθετείται το αναγνωριστικό ταμπελάκι Fish from Greece, η ετικέτα που θα τα συνοδέψει σε όποια αγορά κι αν φτάσουν, δηλώνοντας την προέλευση και την ποιότητα που τα χαρακτηρίζει. Τα ίδια τα κουτιά προ χρήσης είναι στοιβαγμένα σε μεγάλες ντάνες, διπλοκαλυμμένες και ερμητικά κλεισμένες από πλαστικό. Βρίσκονται αποθηκευμένα σε διπλανό χώρο, στεγασμένο και καθαρό, και ανοίγονται μόνον πριν μπουν στο συσκευαστήριο. Οι προδιαγραφές σε κάθε στάδιο είναι ξεκάθαρες και εμφανείς.

Μόλις τα κουτιά γεμίσουν με το φρέσκο, «παρασημοφορημένο» ελληνικό ψάρι, ένα τελευταίο μηχάνημα αδειάζει στην επιφάνεια φουριόζο πάγο. Μπαίνει το καπάκι, το κουτί σφραγίζεται και παίρνει μια αυτοκόλλητη ετικέτα με όλα τα στοιχεία που αφορούν την συγκεκριμένη παρτίδα. Μέσα σε ψυγεία πλέον, κάθε παραγγελία φτάνει από τη θάλασσα στον καταναλωτή, ανάλογα με τον προορισμό της σε 2 έως 48 ώρες το πολύ. Εκτός κι αν ψαρέψεις μόνος σου, και το ψήσεις επί τόπου, πιο φρέσκο ψάρι δεν τρως.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: Μιλώντας για ιχνηλασιμότηταΕλληνική ιχθυοκαλλιέργεια: Ασφάλεια & ιχνηλασιμότητα με 100% τεχνολογία

Περνάμε στο γραφείο που βρίσκεται δίπλα στο συσκευαστήριο. Υπάρχει οπτική επαφή ανάμεσα στους δύο χώρους. Η κοινή πλευρά δεν είναι τοίχος, αλλά ένα μεγάλο παράθυρο με τζάμι. Είναι φουλ εργασιακό περιβάλλον, απλό, με κομπιούτερ και κομπιουτεράκια, χαρτιά και σημειώματα σε πίνακες και διαγράμματα κολλημένα εδώ κι εκεί. Μπροστά στο κομπιούτερ η Χαρά Λαϊνά εξηγεί διεξοδικά όσα παρακολουθούν και ελέγχουν καθημερινά στα ψάρια.

Όπως όλες οι μονάδες υδατοκαλλιέργειας των μελών της ΕΛΟΠΥ, η επιχείρηση είναι εφοδιασμένη με σύστημα ιχνηλασιμότητας, που κρατάει ένα (υπερ)αναλυτικό ιστορικό για τα ψάρια εκτροφής. Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα λεπτομερή και εντυπωσιακά. Ενημερώνονται δε καθημερινά με την βοήθεια μικρών φορητών συσκευών (σαν κινητά τηλέφωνα) που φοράει ο δύτης ή ο χειριστής όταν ταΐζει τα ψάρια και τα βλέπει στα πλωτά κλουβιά. Το ίδιο ισχύει και για την μονάδα προπάχυνσης.

Στα στοιχεία ιχνηλασιμότητας περιλαμβάνονται όλα τα δεδομένα για κάθε ψάρι και για τις καθημερινές του δραστηριότητες. Δηλαδή, μεταξύ άλλων:

  • το είδος του ψαριού πχ. τσιπούρα ή λαβράκι
  • η παρτίδα του και από που προέρχεται (ο κωδικός που έχει το ψάρι με βάση την προέλευσή του),
  • το μέσο βάρος των ψαριών του κλωβού,
  • ο ακριβής αριθμός των ψαριών (βιομάζα) σε κάθε αριθμημένο κλωβό,
  • η θερμοκρασία του νερού,
  • η ποσότητα οξυγόνου στο νερό,
  • τι ακριβώς έφαγαν στο συγκεκριμένο τάισμα, τη συγκεκριμένη μέρα
  • από ποιά παρτίδα τροφής και με ποιο κωδικό,
  • ποια ώρα έφαγαν και πόση όρεξη είχαν,
  • πως ήταν/φαίνονταν στο μάτι
  • αν τυχόν υπήρχαν νεκρά ψάρια στον κλωβό και πόσα,
  • ποια ήταν η κατάσταση των κλωβών (ως προς το επίπεδο καθαριότητας και φθορών, πχ. αν είχαν τρύπες, σε τι μέγεθος κλπ.),
  • αν έγιναν μεταφορές από κλουβί σε κλουβί,
  • αν ψαρεύτηκαν – έγινε εξαλίευση – ή αν ήρθαν νέα ψάρια σε κάποιο ιχθυοκλωβό κοκ.

Όλες οι ενέργειες καταγράφονται εκτενώς. Τα στοιχεία μεταφέρονται σε πραγματικό χρόνο μέσω δορυφόρου στο κεντρικό κομπιούτερ της εταιρίας, που διατηρεί τη βάση όλων των δεδομένων και παρέχει ανά πάσα στιγμή πλήρη ενημέρωση για την κατάσταση υγείας και διαβίωσης των ιχθύων της μονάδας.
Ιχνηλασιμότητα και κώδικες ορθής πρακτικής εφαρμόζονται σε όλα τα στάδια εκτροφής, συσκευασίας και εμπορίας των ψαριών ιχθυοκαλλιέργειας. Στόχος, το φρέσκο, τελικό προϊόν να είναι ποιοτικά εφάμιλλο του άγριου προτύπου, θρεπτικό και υγιεινό, συντηρημένο σωστά και απαλλαγμένο από παθογόνα. Επιπλέον, αν οτιδήποτε συμβεί, είναι διαθέσιμες όλες οι πληροφορίες για κάθε μέρα των ψαριών στο ιχθυοτροφείο από το πλήρες καταγεγραμμένο ιστορικό τους. Στη συγκεκριμένη μονάδα αυτό το σύστημα ιχνηλασιμότητας λειτουργεί ήδη 5 χρόνια.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: έλεγχοι & ιχνηλασιμότηταΤο ψάρι είναι ζωντανός οργανισμός: Αυστηρός προγραμματισμός & διαφοροποιήσεις

Στην ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια, σε μια πρότυπη, ποιοτική μονάδα όλα είναι αυστηρά προγραμματισμένα και ελέγχονται καθημερινά. Αλλά το ψάρι είναι ζωντανός οργανισμός. Στο πρόγραμμα μπορεί να προκύψουν διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να έχει προγραμματιστεί ότι στον κλωβό Νο 13, που έχει κρανιό, τα ψάρια θα φάνε 156 κιλά. Αλλά επειδή πεινούσαν παραπάνω, να έφαγαν τελικά 165 κιλά «χ» τροφής. Κι αν αυτή δεν έφτανε, να προστέθηκαν και 10 κιλά «ψ» τροφής. Αυτό σημειώνεται την στιγμή που γίνεται και ενημερώνεται αυτόματα το σύστημα.

“Η πιο σημαντική δουλειά στην ιχθυοκαλλιέργεια είναι το τάισμα. Ο ταϊστής τσεκάρει με τα μάτια του τα ψάρια και τον χώρο που βρίσκονται. Το μεγαλύτερο κόστος μας είναι η τροφή, που είναι 1.20 ευρώ το κιλό όταν πληρώνουμε μετρητοίς. Υπάρχει τροφή που την πληρώνουμε 9 ευρώ το κιλό για τα μεγάλα μαγιάτικα”, εξηγεί η Χαρά Λαϊνά. “Η ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια ξεκίνησε τη δραστηριότητά της απ’ τα δύσκολα είδη. Η τσιπούρα και το λαβράκι είναι δύσκολα είδη, αργά αναπτυσσόμενα ψάρια, κοστοβόρα και μεσογειακά. Ενώ το μαγιάτικο αναπτύσσεται γρήγορα και απευθύνεται στην παγκόσμια αγορά. Σε δυο χρόνια γίνεται 3 κιλά, όταν η τσιπούρα καταφέρνει να γίνει το πολύ 600-800 γραμμάρια. Η τσιπούρα που έχουμε του κιλού είναι 5 χρόνων. Ξεχνάς πόσο την τάισες”.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: ιχθυοκλωβοίΨάρια ιχθυοκαλλιέργειας: πως ζουν – τι τρώνε – έλεγχοι

Με τη φορτηγίδα μεταφερόμαστε στους κλωβούς μέσα στη θάλασσα. Οι ιχθυοκλωβοί είναι πλωτές εγκαταστάσεις κυκλικού ή τετράγωνου σχήματος διαφόρων διαστάσεων. Σ’ αυτές, περιμετρικά προσαρτώνται δίχτυα, κάθετα μέσα στο νερό και εκεί εκτρέφονται τα ψάρια. Η τροφή τους χορηγείται με το χέρι ή με αυτόματη ταΐστρα βάσει προγράμματος που ελέγχεται από υπολογιστή. Η διάρκεια εκτροφής διαφέρει ανάλογα με το είδος του ψαριού.

Δίχτυα και κλουβιά είναι πεντακάθαρα. Η θάλασσα το ίδιο, κρύσταλλο – αν και ο ήλιος μας τα χαλάει στις περισσότερες λήψεις. Τα περιορισμένα ψάρια βρίσκονται στο φυσικό τους θαλασσινό περιβάλλον, κινούνται άνετα και συνέχεια μέσα στους κλωβούς. Η Χαρά εξηγεί ότι στην μονάδα έχουν επιλέξει η βιομάζα (δηλαδή ο αριθμός των ψαριών) ανά ιχθυοκλωβό να είναι μικρότερη απ’ ό,τι θα μπορούσε. Το βάθος στο σημείο που βρισκόμαστε είναι 60 μέτρα.

350 γραμμάρια ψάρι μεγαλώνει σε 2 χρόνια. Τι ορμόνες; Οι ορμόνες έχουν αποτύχει απ’ τη φύση τους σε μας.

 

Η ασφάλεια των τροφίμων είναι μια από τις κυριότερες ανησυχίες του καταναλωτή, ο οποίος είναι ενημερωμένος για τον κίνδυνο υγείας που συνδέεται με ό,τι τρώει ο ίδιος αλλά και η τροφή του, όταν πρόκειται για ζωικό προϊόν.
«Τα ψάρια υδατοκαλλιέργειας τρέφονται με ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια από ψάρια ανοικτής θαλάσσης που απορρίπτονται ή που δεν μπορούν να καταναλωθούν στις ιχθυόσκαλες, τα οποία αλέθονται και γίνονται ιχθυοτροφή. Το ψάρι τρώει ψάρι απ’ τη φύση του. Εξ ου και οι ιχθυοτροφές περιέχουν φυτοπλαγκτόν και ψάρι. Δεν τρώει ορμόνες. Κι αυτό φαίνεται και από το μέγεθος που επιτυγχάνεται. Πουλάμε τσιπούρα 350 γραμμάρια μετά από 2 χρόνια παραγωγής», διευκρινίζει η Χαρά Λαϊνά.

Οι ιχθυοτροφές παρασκευάζονται και αποθηκεύονται σε ξηρή μορφή πέλετ, διαφέρουν δε μεταξύ τους ποιοτικά και ως προς την σύσταση. Οι προμηθευτές που επιλέγονται διαθέτουν πιστοποιήσεις για την ποιότητα των προϊόντων τους και την εφαρμογή συστημάτων ISO/HACCP, πιστοποιήσεις τροφίμων, υγιεινής και ασφάλειας κλπ. Αλλά επιπλέον οι τροφές ελέγχονται αυστηρά σε κάθε παρτίδα από τον ιχθυοκαλλιεργητή.

Η μονάδα κάνει έλεγχο για βαρέα μέταλλα δύο φορές τον χρόνο. Και για διοξίνες, ενώ ο νόμος μας υποχρεώνει να κάνουμε έλεγχο μια φορά στην 5ετία, η μονάδα κάνει κάθε χρόνο.

 

Μπορεί οι ιχθυοτροφές να περιέχουν διοξίνες και τοξικές ουσίες ή/και βαρέα μέταλλα όπως υδράργυρο; Τι τρώνε τα ψάρια ιχθυοτροφείου;

►  Εάν ένα ψάρι έχει διοξίνες, σ’ όλη την διάρκεια της ζωής του δεν μπορεί να τις αποβάλλει. Θα φανούν σε κάθε έλεγχο και στο τελικό προϊόν.
►  Τα μεσογειακά είδη όπως η τσιπούρα ή το λαβράκι, που παράγονται από την ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια, δεν τρώνε οποιαδήποτε τροφή. Αλλά τροφή με ψάρι που βρίσκουν στο φυσικό τους περιβάλλον.
►  Ανεξάρτητα από τα πιστοποιητικά του προμηθευτή ιχθυοτροφών, οι τροφές ελέγχονται συστηματικά από την μονάδα και στην σύσταση και στα βαρέα μέταλλα.
►  Οι τροφές για τα μικρά ψάρια ιχθυοτροφείου κατά το στάδιο ανάπτυξης μπορεί να περιέχουν υποπροϊόντα ζωικής προέλευσης, πρωτεΐνη πτεράλευρου, βιταμίνες, μακροστοιχεία, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικά, ενισχυτικά ανάπτυξης και ανοσοενισχυτικά.
►  Ιχθυοτροφές που περιέχουν φυτικές πρώτες ύλες (προϊόντα δημητριακών και ελαιώδεις σπόρους) δεν περιέχουν γενετικά τροποποιημένους σπόρους (είναι gmo free).
► Έλεγχοι φυσικοχημικοί γίνονται και στο νερό, σε γλυκό και θαλασσινό, αλλά και στον πάγο.

Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια προδιαγραφών: ποιότητα & διαφάνεια

Ιχθυοτροφές & άγριο αλίευμα: ενισχύοντας έναν αδύναμο κρίκο

Σε αντίθεση με την διαδεδομένη εκτροφή του σολομού, η γνώση στην ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια για τις διατροφικές ανάγκες των μεσογειακών ψαριών σε θρεπτικά συστατικά (αμινοξέα, βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία κ.λπ.) θεωρείται ακόμη περιορισμένη. Γεγονός που καθιστά τα ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια σημαντική πρώτη ύλη στις ιχθυοτροφές. Αυτό επηρεάζει τη βιώσιμη ανάπτυξη στην ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια, λόγω της ποσότητας άγριου αλιεύματος που απαιτείται για παραγωγή ιχθυαλεύρων και ιχθυελαίων. Η απόδοση άγριου αλιεύματος σε ιχθυάλευρο και ιχθυέλαιο υπολογίζεται στο 22,5% και 5% αντίστοιχα. Ήτοι: ένα κιλό άγριο αλίευμα δίνει 225 γρ. ιχθυάλευρο και 50 γρ. ιχθυέλαιο.

Μέλη της ΕΛΟΠΥ συμμετέχουν στην έρευνα του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Perform Fish για τον εμπλουτισμό της γνώσης που θα βοηθήσει στην βελτίωση της βιωσιμότητας των ιχθυοτροφών για τα μεσογειακά εκτρεφόμενα είδη ψαριών.

Διαβάστε στη συνέχεια: Ελληνική Ιχθυοκαλλιέργεια – Β’ μέρος. Έλεγχοι, φάρμακα, περιβαλλοντική διαχείριση και προδιαγραφές, έρευνα και καινοτομίες, τουρκικός ανταγωνισμός, γευστική δοκιμή και εντυπώσεις. 

Print Friendly, PDF & Email
125

Newsletter

Εισαγάγετε το email σας και ενημερωθείτε για τα τελευταία νέα μας και για τις εκδηλώσεις μας

9 Σχόλια

    Leave A Comment